Achtergrond: WOZ-bezitstabel als databron

De WOZ-bezitstabel werd ook vóór deze toestemmingsprocedure al gebruikt voor onderzoek en publicaties. Onderzoekers dienden een verzoek in bij BZK, dat toetste en handelde dat zelf af. Het CBS gebruikt de tabel daarnaast al langer voor de eigendomsstatistiek en voor StatLine. Ook BZK en de Autoriteit woningcorporaties publiceren op geaggregeerd niveau cijfers uit deze bron.

Wat verandert er nu?

Het verschil zit in de route. BZK levert de data niet meer rechtstreeks aan onderzoekers, maar dat loopt nu via het CBS. Aan de vormen van publicatie verandert niets. Aan de manier waarop onderzoekers bij de data komen wel.

Hoe werkt de toegang via het CBS?

Externe onderzoekers kunnen onder strikte voorwaarden toegang krijgen tot de Remote Access (RA) omgeving van het CBS. Daar werken zij op alle beschikbare CBS-microdata, aangevuld met externe bestanden zoals de WOZ-bezitstabel. Welke onderdelen voor onderzoekers beschikbaar zijn, staat in de verantwoordingsinformatie WOZ-bezitstabel op cbs.nl. Onderzoekers krijgen alleen die onderdelen die ze voor hun specifieke onderzoek nodig hebben.

Alle bestanden in de RA-omgeving zijn gepseudonimiseerd. Persoonsgegevens zijn vervangen door betekenisloze nummers, waardoor onderzoek op het niveau van een individuele corporatie niet mogelijk is. Onderzoekers kunnen wel koppelingen leggen tussen bestanden om vragen over (kenmerken van) corporatiebezit te beantwoorden.

Waarom is toestemming nodig?

Voordat resultaten de RA-omgeving verlaten, controleert het CBS op onthulling. Wat naar buiten gaat moet zo geaggregeerd zijn dat niets te herleiden is tot individuen of organisaties. Voor publicaties op gemeenteniveau hanteert het CBS daarbij een drempel: alleen publiceren als er minimaal 3 corporaties in die gemeente actief zijn. Is er maar 1 corporatie actief, dan zegt een gemeentecijfer feitelijk iets over die ene corporatie, ook al is de onderliggende data gepseudonimiseerd verwerkt.

Deze regel pakt in de praktijk vervelend uit. Onderzoekers, waaronder BZK zelf, kunnen daardoor een deel van hun analyseresultaten niet gebruiken, terwijl dezelfde informatie vaak gewoon openbaar is via jaarverslagen van corporaties. Het zou helpen als ook resultaten in gemeenten met 1 of 2 corporaties buiten de RA-omgeving gebruikt mogen worden. Voor het CBS gaat het dan om herleidbare informatie, en daarvoor is toestemming van de betrokken corporaties nodig. Zonder die toestemming handhaaft het CBS de drempel van 3, ook als de cijfers elders al openbaar zijn.

Een voorbeeld: het aantal corporatiewoningen in gemeente X. Is daar maar 1 corporatie actief, dan weet je dus hoeveel woningen corporatie Y bezit. Volgens de CBS-regels mag dat cijfer niet naar buiten, ook al staat het ergens anders al wel in een jaarverslag. Daarom vragen we corporaties toestemming om gegevens uit de bezitstabel op gemeentelijk niveau te gebruiken.

Wat als toestemming wordt geweigerd?

Dan kan het CBS bij onderzoeken op gemeenteniveau de gemeenten met minder dan 3 corporaties niet vrijgeven voor publicatie. Ook niet als die data al openbaar is via bijvoorbeeld jaarverslagen van corporaties.

Rol van BZK

Elke onderzoeksvraag waarvoor toegang tot de bezitstabel wordt aangevraagd, wordt voorgelegd aan het Ministerie van BZK. BZK heeft de uiteindelijke stem over of een onderzoeksproject doorgang vindt.

Toestemmingswijze

De wijze waarop het bestuur toestemming verleent is niet voorgeschreven.